ျပဳစုတင္ျပသူ - ဗုိလ္မွဴးၾကီး ထြန္းၾကည္
ယခုအခါတြင္ တပ္မေတာ္ အၾကီးအကဲမ်ား၏ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားအရ တပ္မေတာ္ တကၠသုိလ္အသီးသီးတုိ႔တြင္ တက္ေရာက္ေနသည့္ ပထမႏွစ္ ဗုိလ္ေလာင္းမ်ားအား အရပ္သားဘဝမွ တပ္မေတာ္သားဘဝသုိ႔ ေျပာင္းလဲကာစ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအတြက္ စိတ္စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ စိတ္ဓါတ္ျမႇင့္တင္ေပးျခင္းတုိ႔ကုိ လုပ္ေဆာင္ေပးလွ်က္ရွိပါသည္။ ယင္းသုိ႔ ျပဳလုပ္ရာ၌ တပ္မေတာ္အတြင္းရွိ စိတ္ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ စိတ္က်န္းမာေရး ဆရာဝန္မ်ား ပူးေပါင္းကာ ေအာက္ပါ ေဆာင္ရြက္စဥ္မ်ားအတုိင္း လုပ္ေဆာင္ေပးလွ်က္ရွိပါသည္။ စိတ္ခံစားမႈႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေဆာင္ရြက္စဥ္တြင္ လတ္တေလာခံစားေနရသည့္ ရုပ္ပုိင္းႏွင့္ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ခံစားမႈမ်ားကုိ ေမးခြန္းမ်ား ဖြဲ႔စည္းကာ ၎တုိ႔ ခံစားရသည့္အတုိင္း ဒီဂရီ (၄) မ်ိဳးျဖင့္ ခံစားရသည့္ အတုိင္းအတာအလုိက္ ေရြးခ်ယ္ေျဖဆုိေစျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ သေဘာထား၊ ထင္ျမင္ခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေဆာင္ရြက္စဥ္တြင္ လက္ရွိ တက္ေရာက္ေနသည့္ သင္တန္းအေပၚထားရွိသည့္ သေဘာထားအျမင္မ်ားကုိ ဆန္႔က်င္ဘက္အျမင္ (၂)ခုျဖင့္ ေမးခြန္းဖြဲ႔စည္းကာ ၎တုိ႔ႏွင့္ ကုိက္ညီသည့္အျမင္ကုိ ေရြးခ်ယ္ေျဖဆုိေစျခင္းႏွင့္ အေနအထုိင္၊ အစားအေသာက္၊ အနားမရျခင္း၊ ေနရာသစ္ (ပတ္ဝန္းက်င္သစ္) အေတြ႔အၾကဳံ၊ စည္းကမ္း၊ အျပစ္ေပးျခင္း စသည္တုိ႔ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ထင္ျမင္ခ်က္ကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေရးသားေျဖဆုိေစျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ပါသည္။
ယင္းသုိ႔ စစ္ေဆးရရွိသည့္ ရလဒ္မ်ားကုိ စိစစ္ၿပီး ၎တုိ႔ခံစားရသည့္ စိတ္ပုိင္းလကၡဏာမ်ားႏွင့္ ခံစားခ်က္မ်ားကုိ ေအာက္ပါအတုိင္း ေတြ႔ရွိရမည္ ျဖစ္ပါသည္ -
- ေခြ်းျပန္ျခင္း
- ကုိယ္ခႏၶာအစိတ္အပုိင္းတစ္ခုခု ထုံက်င္ျခင္း
- အသက္ရွဴမဝသလုိ ခံစားရျခင္း
- ငုိခ်င္စိတ္ျဖစ္ျခင္း၊ ငုိမိျခင္း
- လိင္စိတ္ေလ်ာ့နည္းျခင္း
- အျခားသူမ်ားကုိ ေဝဖန္၊ အျပစ္တင္ျခင္း
- စိတ္တုိလြယ္ျခင္း
- တစ္ခုခုလုပ္ၿပီးတုိင္း မေသခ်ာသလုိ ခံစားရျခင္း
- အေနအထုိင္ က်ဥ္းက်ပ္သလုိ ခံစားရျခင္း
- ကုိယ့္ကုိ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး မဆက္ဆံဘူးဟုထင္ျခင္း
- တစ္ခုခုလုပ္သည့္အခါ တားဆီးသလုိ ခံစားရျခင္း
- မလုိလားအပ္သည့္ အေတြးမ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း
- စည္းကမ္းႀကီးသည္၊ တင္းက်ပ္လြန္းသည္ဟု ထင္ျခင္း
- အိမ္လြမ္းျခင္း၊ မိဘေမာင္ႏွမမ်ားကုိ သတိရျခင္း
- အထီးက်န္ဆန္ျခင္း
- စိတ္အားငယ္ျခင္း
- ေရွ႕ေရးေတြးၿပီး ရင္ေမာမိျခင္း
- အျခားသူမ်ားက ကုိယ့္ကုိ မညႇာဘူးဟု ထင္မိျခင္း စသည္တုိ႔ ျဖစ္သည္။
စစ္တကၠသုိလ္ ဘြဲ႔ႏွင္း သဘင္ ခန္းမပုံ
စစ္ေဆးခ်က္မ်ားအရ ေတြ႔ရွိသည္မွာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ တပ္မေတာ္တကၠသုိလ္ႀကီး (၄)ခုရွိ ပထမႏွစ္ ဗုိလ္ေလာင္း ၃၂၁၈ ဦးအနက္ ၉၆ ဦးမွာ စိတ္ဓါတ္ေလ်ာ့က်ေနသျဖင့္ ရာခုိင္ႏႈန္းအားျဖင့္ ၂.၉၈% ရွိျပီး၊ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ဗုိလ္ေလာင္း ၂၀၉၂ ဦးအနက္ ၁၀၂ ဦးမွာ စိတ္ဓါတ္ေလ်ာ့က်ေနသျဖင့္ ရာခုိင္ႏႈန္းအားျဖင့္ ၄.၈၇% ရွိသည္ကုိ ေတြ႔ရပါသည္။ ထုိသုိ႔ ေတြ႔ရွိရေသာ ဗုိလ္ေလာင္းမ်ားအား စိတ္ဓါတ္ျမႇင့္တင္ေပးၿပီး ေျဖသိမ့္ေဆြးေႏြးမႈမ်ား (Counseling) ျပဳလုပ္ေပးၿပီးေနာက္ သက္ဆုိင္ရာ ပါေမာကၡမ်ား၊ နည္းျပအရာရွိမ်ားအား စနစ္တက် ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲရန္ အၾကံဳျပဳခဲ့ရပါသည္။ အထူးသျဖင့္ တပ္မေတာ္တကၠသုိလ္ အသီးသီးတြင္ ထားရွိျပီးျဖစ္ေသာ အဆင့္ဆင့္ ထိန္းေက်ာင္းကြပ္ကဲရသည့္ အုပ္ထိန္းမႈစနစ္ (Guardian System) ကုိ ပုိမုိပီျပင္စြာ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရန္လုိအပ္လွပါသည္။ ထုိ႔အျပင္ တပ္မေတာ္တကၠသုိလ္ အသီးသီး၌ စိတ္ပညာဌာနမ်ား တုိးခ်ဲ႕ဖြဲ႔စည္းကာ စိတ္ဓါတ္ျမႇင့္တင္ေရး၊ ေျဖသိမ့္ေဆြးေႏြးမႈႏွင့္ စိတ္ေျဖေလွ်ာ့မႈလုပ္ငန္းမ်ားျဖင့္ ေဆာင္ရြက္သြားပါက ယခုထက္ ပုိမုိ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါသည္။ အလားတူ သုေတသန လုပ္ငန္းမ်ားလည္း ျပဳလုပ္သြားႏုိင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။
တုိက္ပြဲကာလ ညႇိယူမႈမ်ား
(Adjustment to Combat)
တပ္ရင္း၊ တပ္ဖြဲ႔တစ္ခုသည္လည္းေကာင္း၊ စစ္သည္ တစ္ဦးခ်င္းသည္လည္းေကာင္း တုိက္ပြဲကာလ နီးကပ္လာေလေလ စုိးရိမ္ပူပန္မႈအမ်ိဳးမ်ိဳး ေပၚေပါက္ႏုိင္ေလေလ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ တကယ္တမ္း တုိက္ပြဲ ဝင္သည့္အခါတြင္လည္း ထုိပူပန္မႈမ်ားသည္ ပုိ၍ပုိ၍ တုိးပြားလာႏုိင္ပါသည္။ ပထမဆုံး ၾကဳံေတြ႔ ခံစားရသည္မွာ ေသမွာကုိ ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ လူတုိ႔သည္ မိမိအသက္ေသမည္ကုိ ေၾကာက္ရြံ႕တတ္သည့္သေဘာရွိေသာ္လည္း မိမိသည္ ငါ့ႏုိင္ငံေတာ္၊ ငါ့ႏုိင္ငံသား၊ ငါ့တပ္မေတာ္အတြက္ ငါ၏ အသက္ကို စြန္႔လႊတ္ရန္ အဓိဌာန္ျပဳပါ၏ဟု သစၥာဆုိျပီး ကတည္းကပင္ စစ္သားဘဝဟာ တုိက္ရင္းေသရတာျမတ္တယ္ဟူသည့္ စိတ္ကုိ အထုိက္အေလ်ာက္ ရင္ဆုိင္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။ အလားတူ တုိက္ပြဲတြင္ က်ဆုံးသူ၊ ဒဏ္ရာရ က်ိဳးျပတ္သူပမာဏသည္ က်န္သူမ်ားထက္ လြန္စြာနည္းပါးသည္ဟု သိရွိထားျခင္းျဖင့္လည္း တုိက္ပြဲဖိစီးမႈ (Combat Stress) ကုိ ေလ်ာ့ပါးေစႏုိင္ပါသည္။ ထုိ႔အတူ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ ယုံၾကည္မႈ၊ စိတ္ဓါတ္ေရးရာ ခုိင္မာမႈ၊ ဂုဏ္သိကၡာဆုိင္ရာ ခံယူမႈမ်ားသည္လည္း တုိက္ပြဲဝင္ စိတ္ဓါတ္ကုိ အတုိင္းအတာတစ္ခုအထိ ျမႇင့္တင္ေပးႏုိင္ပါသည္။
တုိက္ပြဲဝင္အေတြ႔အၾကံဳသစ္ စတင္ရရွိမည့္ ရဲေဘာ္သစ္မ်ားသည္ တုိက္ပြဲတြင္ ၾကံဳေတြ႔ရတတ္သည့္ အနိဠာရုံျမင္ကြင္းမ်ားႏွင့္ လုိက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ ညိႇယူေနထုိင္ရာတြင္ ယင္းျမင္ကြင္းမ်ားေၾကာင့္ ေသြးပ်က္ေျခာက္ျခားျခင္း၊ ထိတ္လန္႔ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္းမ်ား မျဖစ္ေစရန္ ရဲေဘာ္စိတ္ျဖင့္ တြန္းလွန္ပစ္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။ ရဲေဘာ္စိတ္ဟူသည္ ရဲေဘာ္အခ်င္းခ်င္း အေပၚထားရွိေသာ ေမတၱာတရား၊ သံေယာဇဥ္တရား၊ သစၥာေစာင့္သိမႈတရားပင္ျဖစ္၏ဟုလည္း ဆုိထားပါသည္။ တုိက္ပြဲဝင္ စစ္သည္မ်ားသည္ အခ်ိန္ကာလႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း အာရုံသိမႈ လြဲမွားတတ္ၾကပါသည္။ ထုိအခါတြင္ မနက္ျဖန္အတြက္ မေသခ်ာသလုိ ခံစားမႈမ်ိဳးလည္း ဝင္လာႏုိင္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ႏွစ္ဖက္ရင္ဆုိင္ တုိက္ခုိက္ေနခ်ိန္တြင္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္သည္ဟု ခံစားရျခင္း၊ စိတ္ဂနာမျငိမ္ျခင္း (Restlessness) ႏွင့္ မသက္မသာျဖစ္ျခင္း (Uneasy) တုိ႔သည္ ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါသည္။ ထုိသုိ႔ ရင္ဆုိင္ပစ္ခတ္ေနျခင္းကုိ အခ်ည္းအႏွီးျဖစ္သည္ဟုလည္း ခံစားရတတ္ျပီး လုိဘမျပည့္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ တုိက္ပြဲကုိ အဆုံးသတ္သြားေအာင္ မိမိက မစြမ္းေဆာင္ႏုိင္သည့္အခါ ထုိလုိဘမျပည့္မႈမ်ား ပုိ၍ ျဖစ္ေပၚလာေလ့ ရွိပါသည္။ ထုိအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ အစာစားခ်င္သလုိ၊ ေရေသာက္ခ်င္သလုိ၊ အကာအကြယ္တစ္ခုခုရခ်င္သလုိ စသည္တုိ႔ ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕တြင္မူ မေက်မနပ္ျဖစ္ျခင္း၊ သည္းမခံႏုိင္ျခင္း၊ စိတ္တုိလြယ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္လာၿပီး တုိက္ပြဲ ဖိစီးမႈေၾကာင့္ ညႇိယူမႈျပႆနာမ်ား ျဖစ္ေပၚလာပါေတာ့သည္။ ေဖာ္ျပပါ ညႇိယူမႈဆုိင္ရာ ျပႆနာႏွစ္ရပ္သည္ အရပ္သားဘဝမွ တပ္မေတာ္သား ဘဝခံယူကာစ အေတြ႔အၾကံဳႏုနယ္ေသးသည့္ တပ္မေတာ္သားမ်ား ဘဝတြင္ ၾကံဳေတြ႔ႏုိင္သည့္ ျပႆနာမ်ားျဖစ္၍ ထုိျပႆနာတုိ႔၏ သေဘာကုိ ေကာင္းစြာ သိရွိနားလည္ျပီး ထိေရာက္စြာ ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္းရန္ လုိအပ္လွပါသည္။ မိမိတပ္မေတာ္တြင္ စိတ္က်န္းမာမႈ အခန္းက႑ တုိးတက္ေစေရးႏွင့္ စိတ္ေရာဂါ ေဆးခုံရုံးျဖင့္ ႏႈတ္ထြက္ေစမႈ ေလ်ာ့နည္းေရးအတြက္ အဆင့္ (၃)ဆင့္ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အၾကံျပဳထားသည္ကုိလည္း ေတြ႔ရွိရပါသည္။
ပထမအဆင့္။ စုေဆာင္းေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ားတြင္ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ စစ္ေဆးမႈမ်ားကုိ ပီပီျပင္ျပင္ စနစ္တက် ျပဳလုပ္ေစျခင္း၊
ဒုတိယအဆင့္။ ေလ့က်င့္ေရးေက်ာင္းမ်ားရွိ ေလ့က်င့္ေရးအရာရွိမ်ားႏွင့္ နည္းျပမ်ားအား စိတ္က်န္းမာမႈဆုိင္ရာမ်ား အသိေပးပညာေပးေရးႏွင့္ လုိအပ္သည့္ အၾကံေပးလမ္းညႊန္မႈမ်ား ရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေစျခင္း။
တတိယအဆင့္။ သက္ဆုိင္ရာတပ္ရင္း၊ တပ္ဖြဲ႔မ်ား အဆင့္တြင္ အရာရွိ၊ အရာခံ၊ အၾကပ္မ်ားအား သာမန္စံကုိက္ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ ကုိယ္ရည္ကုိယ္ေသြး အေဆာက္အအုံကုိ နားလည္ေစျခင္း၊ စိတ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားရျခင္း၏ အေျခခံအေၾကာင္းရင္းမ်ားႏွင့္ စိတ္မက်န္းမာမႈ၏ ေရာဂါျပ လကၡဏာမ်ားကုိ ေစာစီးစြာ သိရွိရန္ ပညာေပး ေဟာေျပာေစျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ပါသည္။
ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ စစ္ေရး ေလ့က်င့္ေနမႈ တစ္ေနရာ
ယခုအခါတြင္ ေလ့က်င့္ေရး အရာရွိခ်ဳပ္ရုံး၏ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားအရ ေျခလ်င္တပ္ခြဲမွဴးသင္တန္း၊ ေျခလ်င္တပ္ရင္းမွဴးသင္တန္းႏွင့္ အျခားေသာ အဆင့္ျမင့္ အရာရွိၾကီးမ်ားသင္တန္းမ်ားသို႔ တက္ေရာက္သည့္ အရာရွိမ်ားအား စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းမ်ားျပဳလုပ္လ်က္ရွိရာ စစ္ေဆးေတြ႔ရွိသည့္ ရလဒ္မ်ားကုိ စိစစ္သုံးသပ္၍ တပ္မေတာ္သားဘဝ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ျပဳျပင္ေရးဆုိင္ရာ အစီအစဥ္သစ္မ်ား ေရးဆြဲကာ စနစ္တက် ကုိင္တြယ္ေစၿပီး ကုိယ္ေရာ စိတ္ပါက်န္းမာသည့္ စစ္သည္မ်ားျဖင့္ ေခတ္မီ တပ္မေတာ္တစ္ရပ္ကုိ တည္ေဆာက္ႏုိင္မည္ဟု ယုံၾကည္မိပါသည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
1. Boring Edwin, Psychology for the Armed Services (3rd Edition) Washington, Infantry Journal Press, (1948)
2. Committee of the Psychology for the Fighting Man< National Research Council USA (1943)
3. Han’s Selye Stress Without Distress NewYork< Lippineott, (1947)
| < Prev | Next > |
|---|