အာရွေဒသ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔မ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း - အပိုင္း (၁)

ေဆာင္းပါးရွင္ - ကိုေက်ာ္ထင္  ( အပိုင္း (၉) ကို ဒီေနရာ တြင္ႏွိပ္၍ ျပန္လည္ေလ့လာဖတ္ရႈႏိုင္ပါသည္...)

ကယ္ရိုလိုင္းနား ဂ်ီဟာနန္ဒက္ဇ္ (Carolina G.Hernandez)

မစၥ ကယ္ရိုလိုင္းနား ဂ်ီဟာနန္ဒက္ဇ္ (Carolina G.Hernandez) သည္ ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံ  (Philippines) ကြီဇိုၿမိဳ႕ (Quezon city) မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ေလ့လာေရး အဖြဲ႕အစည္း၏ ဥကၠဌျဖစ္ၿပီး ဖိလစ္ပိုင္တကၠသိုလ္ (University of Philippines) ႏုိင္ငံေရး သိပၸံဌာန၏ ပါေမာကၡလည္း ျဖစ္သည္။ သူမသည္ အာရွပစိဖိတ္ေဒသ လုံၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ေကာင္စီ (Council for Security Cooperation in the Asia Pasific (CASAP)) တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ၿပီး CASAP Philippines အာရွပစိဖိတ္ေဒသ လုံၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံ၏ ပူးတြဲဥကၠဌလည္း ျဖစ္သည္။

ေတာင္ကိုးရီးယား စစ္တပ္မွ စစ္သည္ရဲေဘာ္မ်ား ေတြ႔ရပံု

စစ္ေအးတိုက္ပြဲ ၿပီးဆုံးသြားျခင္းက ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးတြင္သာမက ကမၻာတ၀ွမ္းလုံးမွ ႏုိင္ငံမ်ားစြာတို႔၏ ျပည္တြင္းႏုိင္ငံေရးတြင္ပါ အေျပာင္းအလဲမ်ားစြာကုိ ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည္။ ဆိုဗီယက္ ယူနီယံႏွင့္ အေရွ႕ဥေရာပတြင္ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္ ၿပိဳလဲက်ဆုံးသြားျခင္းက သူတို႔၏ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတြင္ ဒီမိုကေရစီ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္သြားမည္ဟု ကတိေပးထားေသာ အစိုးရအသစ္မ်ားကို ေပၚထြက္ေစခဲ့သည္။ အာရွေဒသတြင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္သို႔ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္ျခင္း ျဖစ္စဥ္သို႔ လႈပ္ရွားမႈမ်ားသည္ အရင္းအျမစ္ ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ရွိခဲ့ေပသည္။ လက္တင္ အေမရိကေဒသတြင္ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့သကဲ့သုိ႔ပင္ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္၊ ျခစားမႈမ်ား တိုက္ဖ်က္ရန္ႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးတည္ၿငိမ္မႈကို ေသခ်ာေအာင္ျပဳလုပ္ရန္ မလုပ္ေဆာင္ ႏုိင္ၾကေသာ ပါကစၥတန္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္တို႔ ကဲ့သို႔ေသာ အာဏာရွင္ အစိုးရမ်ားသည္ ဒီိမိုကရက္တစ္ အစိုးရအသစ္မ်ားကို ေပၚထြက္ေစခဲ့သည္။ ဆန္႔က်င္ဘက္အားျဖင့္ ေတာင္ကိုးရီးယားႏွင့္ ထိုင္၀မ္ႏုိင္ငံတို႔မွ အာဏာရွင္အစုိးရမ်ား ျပဳလုပ္ေပးခဲ့သည့္ အေတာ္ပင္ ျဖစ္ထြန္းခဲ့ေသာ စီးပြားေရး ေအာင္ျမင္မႈမ်ားက  အာဏာရွင္စနစ္ကို သက္ဆိုးရွည္ေစၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ စိတ္မရွည္ သည္းမခံႏုိင္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစကာ ဒီမုိကေရစီ ျဖစ္ေပၚ တိုုးတက္မႈမ်ားကို တြန္းအားျဖစ္ေစေသာ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ႏုိင္ငံေရးလူမႈေရး အင္အားစုမ်ားစြာကို ေမြးဖြားေပးခဲ့သည္။

 

သူတို႔၏ မူလအစ ျဖစ္ေပၚမႈမ်ားကို မစဥ္းစားဘဲလ်က္ ေျပာရမည္ဆိုပါက ႏိုင္ငံေရးအရ လြတ္လပ္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ဒီမိုကေရစီျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္းတို႔ကို ေရွ႕ရႈေသာ လႈပ္ရွားမႈမ်ားသည္ အေျခအေနအရပ္ရပ္အေပၚ ဆက္လက္ေတာင့္ခံ တည္ရွိရန္ဆိုပါက ႏုိင္ငံေရး တြင္ရွိေသာစစ္ဘက္တို႔၏ အခန္း႑အား ျပန္လည္ဖြဲ႔စည္း ျဖစ္ေပၚျခင္းႏွင့္ တြဲဘက္ ထားသင့္ေပသည္။ ဤႏုိင္ငံေရးအရ အေရးႀကီးေသာ ျဖစ္ေပၚမႈမ်ားသည္ စစ္ေအးလြန္ေခတ္ကာလ၏ ေျပာင္းလဲလာေသာ လုံၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ပတ္၀န္းက်င္မွ ေပၚေပါက္ေစခဲ့ေသာ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ အေရးႀကီးမႈမ်ားႏွင့္ တၿပိဳင္တည္း ျဖစ္ေပၚေပသည္။ တခုက ျပည္တြင္းႏွင့္ အျခားတခုက ႏုိင္ငံတကာ ဆိုသည့္ အေရးႀကီးေသာ အခ်င္းအရာ ႏွစ္ရပ္က ျဖစ္ေပၚေစခဲ့ေသာ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းရည္မွန္းခ်က္ မစ္ရွင္အား ျပန္လည္ဖြဲ႔စည္းျဖစ္ေပၚျခင္း ဆိုသည့္လုိအပ္ခ်က္သည္ တကမၻာလုံးမွ ဒီမိုကေရစီ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ေနေသာ ႏုိင္ငံမ်ား၏္ အရပ္ဘက္-စစ္ဘက္ဆက္ဆံေရး အနာဂါတ္အေပၚ ေလးနက္ေသာ ဂယက္ရိုက္ခတ္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစခဲ့ေပသည္။ ဤအခန္းသည္ ဤအေၾကာင္းအရာ အစ္ရႉး (issue) သည္ ေခတ္ၿပိဳင္အာရွတြင္ မည္ကဲ့သုိ႔ေသာ အခန္းက႑ျဖင့္ မည္သုိ႔ ပါ၀င္လႈပ္ရွားသြားသည္ ဆိုသည္ကို အေလးအနက္ျပဳ ေျပာဆိုတင္ျပရန္ ျဖစ္ေပသည္။

ဖိလစ္ပိုင္ စစ္တပ္

အေျခခံအားျဖင့္ အေရွ႕ႏွင့္ေတာင္အေရွ႕အာရွ ႏုိင္ငံမ်ားမွ သာဓကေဆာင္ေသာ ဥပမာမ်ားကို ဆြဲထုတ္၍ ဤအစ္ရႉး (issue) အား ခ်ဥ္းကပ္သြားမည္ ျဖစ္သည္။ ဤအာရွႏုိင္ငံမ်ားသည္ ဒီမိုကရက္တစ္ အစိုးရမ်ားကို ခုိင္မာေတာင့္တင္းေအာင္ တည္ေဆာက္ေနျခင္းေသာ္၄င္း၊ ဒီမိုကေရစီ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့ႏွင့္ၿပီးေသာ္၄င္း ႀကီးမားေသာ အေျပာင္းအလဲေအာက္မွ စစ္ဘက္တို႔၏ အခန္းက႑မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေနျခင္းကိုေသာ္၄င္း စသည့္ အခ်င္းအရာ တခုခုရွိေနေသာ ႏုိင္ငံမ်ား ျဖစ္ေပသည္။

 

အာရွစစ္တပ္ဖြဲ႔မ်ားသည္ ေခတ္ေပၚကမၻာတြင္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ အခန္းက႑မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေပသည္။ မ်ားစြာေသာ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔မ်ားသည္ ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္မႈကာလ မ်ားတြင္ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ကာ ေခတ္မီေအာင္ ဖြဲ႕စည္းျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ္ျငားလည္း အခ်ဳိ႕ေသာ ဥပမာအားျဖင့္ အင္ဒုိနီးရွား စစ္တပ္ဖြဲ႔မ်ားသည္ လြတ္လပ္ေရး လႈပ္ရွားမႈ ကာလမ်ားတုန္းက ကုိုလိုနီအစိုးရမ်ားကို ဆန္႔က်င့္ခဲ့ၾကေပသည္။ ဤကဲ့သို႔ေသာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈမ်ားသည္ စစ္တပ္ဖြဲ႔မ်ားအား လူထု၏တရား ၀င္ေထာက္ခံမႈ အေျမာက္အျမားကို ခ်ီးျမွင့္ခဲ့ေပသည္။ ဤကဲ့သိုု႔ စစ္တပ္ဖြဲ႔မ်ားက လူထုေထာက္ခံမႈ ခ်ီးျမွင့္ခံခဲ့ရျခင္းမ်ားသည္ ထိုလူမႈအဖြဲ႔အစည္းအတြင္းတြင္ စစ္တပ္ဖြဲ႔မ်ားသို႔ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေစေသာ ဖြဲ႕စည္းပုံဆိုင္ရာအရ ေျပာင္းလဲေနေသာ ကိန္းရွင္မ်ား (institutional variables) ၊ အျခားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ တြဲလ်က္တည္ရွိေနၿပီး ယင္းအရာမ်ားသည္ အေထြေထြ လူထုအေနျဖင့္ စစ္ဘက္၏ ႏုိင္ငံေရးအရ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈကို လက္ခံလာရန္ ဆြဲေဆာင္ခဲ့ေပသည္။

 

ဌာေနဖြားႏုိင္ငံေရးသမားမ်ား၏ ဒီမိုကေရစီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ အေတြ႔အႀကံဳမ်ား ေလ်ာ့နည္း မျပည့္မီမႈက ႏုိင္ငံတည္ေဆာက္ေရးႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အစီအစဥ္မ်ားက ျဖစ္ေပၚေစေသာ ကြဲျပားျခားနားသည့္ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္စြမ္း မရွိေအာင္ ျဖစ္ေစခဲ့ေပသည္၊ အတိအက်အားျဖင့္ေျပာရလ်ွင္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ အားနည္းသည့္ ကိုလိုနီေခတ္လြန္ အစိုးးရမ်ားက အားေကာင္းေသာ လူမ်ဳိးစုမ်ားႏွင့္ ဘာသာေရးအရျဖစ္ေသာ ၿပိဳင္ဘက္မ်ားက လုပ္ေဆာင္ေသာ အေျခအေနမ်ားတြင္ ျပည္တြင္းဥပေဒစိုးမိုးမႈႏွင့္ တည္ၿငိမ္မႈရွိေအာင္ ေသခ်ာေအာင္ မလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ခဲ့ေပ။

အပိုင္း (၁၁) ကိုေနာက္တစ္ပတ္တြင္ ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါမည္...

< Prev		Next >